Türkiye ekonomisi geçtiğimiz yıl yıllık %11 ile hem iç talebin hem de dış talebin destek verdiği güçlü bir büyüme elde etti. 2022 yılının ilk çeyreğinde öncü göstergeler ve yüksek frekanslı gerçek veriler ekonomide sınırlı bir hız kaybı olduğuna işaret etti. Büyümenin öncü göstergesi olarak izlenen imalat PMI'da (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) çeyrek bazında düşüş yaşansa da endeks büyüme bölgesinde kalmayı sürdürdü. Ocak ayında %48,7 olan yıllık TÜFE enflasyonu şubat ayında %54,4'e, mart ayında da %61,1'e yükseldi. Enflasyonda gıda grubu, enerji zamları ve kurdaki yükselişin birikimli etkileri rol oynadı. Merkez Bankası ilk çeyrekteki toplantılarında %14 seviyesindeki politika faizini sabit tutarken, enflasyondaki düşüşün baz etkilerinin ortadan kalması ve küresel barış ortamının tesis edilmesi ile sağlanacağını belirtti. Enflasyonun yüksek seyrine ve faizin enflasyonun belirgin şekilde altında kalmasına rağmen, ilk çeyrekte döviz kuru istikrarını sağlamak büyük ölçüde mümkün oldu. Kur Korumalı Mevduat Sistemi ile mevduat sahiplerine yatırımlarını TL mevduatta değerlendirme, bir yandan da döviz kuru artışlarına karşı korunma fırsatı sağlanırken, TCMB ve Hazine ve Maliye Bakanlığı kurdaki yükseliş kaynaklı oluşabilecek İş Portföy Araştırma Bölüm Müdürü Hande Şekerci "Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş küresel çapta enerji ve gıda fiyatlarında sert yükselişe ve arz güvenliği hakkında soru işaretlerine yol açtı" ek maliyeti üzerine almış oldu. Ayrıca, bu sistemi teşvik etmek üzere bazı vergi avantajları da sağlandı. Bu sayede, döviz mevduatlarında yılın ilk çeyreğinde belirgin bir düşüş yaşanırken, kur korumalı sisteme döviz mevduatların TL'ye dönüşümü ile oluşan girişler TCMB'nin rezervini artırdı.
Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş küresel çapta enerji ve gıda fiyatlarında sert yükselişe ve arz güvenliği hakkında soru işaretlerine yol açtı. 12 aylık olarak ocak ayında 20,2 milyar dolar olan cari açıktaki yükselişte enerji ithalatı baş roldeydi. Türkiye'nin toplam turizm geliri içerisinde kayda değer bir paya sahip olan Rusya ve Ukrayna'dan elde edilen gelirin azalma ihtimali, ayrıca petrol fiyatının ilk çeyrek içinde son 13 yılın en yüksek seviyelerine ulaşması cari açığın artmaya devam edebileceğine işaret etti. Merkez Bankası Türkiye'nin jeopolitik konumu ile ihracatçıların ürün ve pazar çeşitlendirmedeki kabiliyetleri sayesinde jeopolitik gerilim kaynaklı ihracat kaybının sınırlı olacağını öngördü. Geçtiğimiz yıl sonunda GSYH'ye oranla %2,7 olan merkezi yönetim bütçe açığı şubat ayında %1,1 ile oldukça düşük bir seviyeye gerilerken, yılın ilk 2 ayında vergi gelirlerinin güçlü olması ve Merkez Bankası'nın Hazine'ye 49,3 milyar TL'lik kar transferi bu görünümde etkiliydi. Bununla birlikte, aynı dönemde faiz ödemeleri ve KIT'lere verilen borçlar oldukça yüksek seyretti.
Rusya ve Ukrayna savaşı nedeniyle birçok batılı ülke Rusya'ya askeri, ticari ve finansal alanda yaptırımlar uyguladı. Savaşın etkisiyle enerji başta olmak üzere emtia fiyatlarındaki sıçrama halihazırda yüksek olan enflasyonun beklenenden daha kalıcı olabileceğine dair beklentileri pekiştirdi. Fed, ABD'de istihdam piyasasının oldukça sıkı olması ve enflasyonun hedefin belirgin şekilde üzerinde olmasını gerekçe göstererek mart ayında 2018'den bu yana ilk faiz artırımını yaptı. Fed Başkanı Povvell'ın şahin yorumları yılın kalan 6 toplantısı için piyasada 8'den fazla faiz artırım beklentisi oluştururken, ABD'de 2019 yılından beri ilk defa 10 yıl ve 2 yıl vadeli tahvil faizi farkı eksiye döndü. Genelde resesyon öncesi dönemlerde rastlanan bu durum riskli varlıkların fiyatlamaları açısından belirsizlik yaratan bir unsurdu. İngiltere Merkez Bankası aralık ayında başlattığı faiz artırımları ile mart ayında politika faizini pandemi öncesi seviyesine yükseltirken, Avrupa Merkez Bankasından da yılın kalanında 2 ila 3 faiz artırımı gelebileceğine yönelik beklentiler oluştu. Birçok ülkeden farklı olarak zero-covid stratejisi uygulayan Çin'de mart ayında virüs vakaları son 2 yılın en yüksek seviyesine çıkarken, sıkı sosyal izolasyon tedbirleri küresel çapta bazı sektörlerde tedarik sıkıntıları yaşanması ihtimalini artırdı. Önümüzdeki dönemde küresel yatırım iştahının seyrinde gelişmiş ülke merkez bankalarının para politikalarını sıkılaştırma hızı ile savaşın barış ile sonuçlanma ihtimali belirleyici olacaktır. Fed'in mayıs ve haziran toplantılarında 50'şer baz puanlık artırım yapacağına dair beklentiler güçlenmektedir. Yurt içinde yıllık enflasyonun %60 üzerindeki seyrini uzunca bir dönem koruması ve enflasyonun baz etkisi ile aralık ayında düşmesi beklenmektedir. Yaz aylarında vade dönüşlerinin yoğun olduğu KKM sisteminde hane halkı ve firmaların davranışları ve döviz talebi oluşup oluşmayacağı takip edilecektir. Ayrıca turizm geliri ve enerji ithalatını büyük ölçüde etkileyen jeopolitik gerginliklerin sona ermesi dış denge açısından önem taşımaktadır.
