İş Portföy Araştırma Bölümü Müdürü Hande Şekerci "Yüksek enflasyona karşı gelişmiş ülkelerde merkez bankalarının hızlı parasal sıkılaşma adımları, Çin'de vaka sayılarındaki artışla birlikte bazı bölgelerde karantina tedbirlerinin yeniden artırılması, Rusya'nın AB'ye uyguladığı doğal gaz kısıntılarına ek olarak gaz akışını tamamen kesmesi ihtimalinin belirmesi, haziran ve temmuz aylarında yatırım ortamını olumsuz etkileyen unsurlardı"
Türkiye ekonomisine dair anket bazlı veriler ekonomik aktivitenin ikinci çeyrekle birlikte bir miktar hız kaybettiğini yansıttı. İmalat PMI (Satın Alma Yöneticileri Endeksi) ilk çeyrekte ortalama 50,1 değerini alırken ikinci çeyrekte 48,8 ile daralma bölgesine geçti, temmuz ayında ise 46,9 ile küçülme sinyalini derinleştirdi. Ancak, anket bazlı verilerin ikinci çeyrek için yansıttığı ivme kaybı GSYH ile yüksek derecede ilintili olan sanayi üretimi verisine yansımadı. Sanayi üretimi arındırılmamış olarak ilk çeyrekte yıllık ortalama %10,3 artarken nisan-mayıs döneminde de %11,8 yükseldi. Ekonomik aktivitenin yılın ikinci yarısında güç kaybedebileceğini, yılın tamamında ise %4'ün üzerinde bir büyüme oranı elde edilebileceğini düşünüyoruz. Mayıs ayında %73,5 olan yıllık TÜFE enflasyonu haziran ayında %78,6'ya, temmuz ayında da %79,6'ya yükseldi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) yılın III. Enflasyon Raporu'nda yıl sonu enflasyon tahminini %42,8'den %60,4'e yükseltse de tahmin piyasa beklentilerinin altındaydı. TCMB politika faizini haziran ve temmuz toplantılarında da %14'te sabit tutarken ekonomi yönetimi faiz dışı politika araçlarını kullanarak makro ihtiyati adımlar attı. BDDK döviz ihtiyacı olmayan veya döviz fazlası bulunan şirketlerin ticari kredi kullanarak döviz alması ve kur üzerinde yukarı yönlü baskıya sebep olmasını gerekçe göstererek bağımsız denetime tabi tüm şirketlerin yabancı para nakdi varlığının 15 milyon TL'yi geçmesi, ayrıca bu değerin aktif toplamı veya son 12 aylık cirodan büyük olanının %10'unu aşması durumunda bu şirketlere TL cinsi ticari kredi kullandırılmayacağım açıkladı. TCMB yabancı para mevduatlara karşılık bankaların TL cinsi sabit faizli ve uzun vadeli menkul kıymet tesis etmelerine karar verdi. Bu kararlar ilk etapta dolar/TL'de ve uzun vadeli tahvil faizlerinde düşüşe sebep olsa da küresel piyasalardaki oynaklıkların da etkisiyle yurt içi göstergelerde kalıcı bir iyileşme olmadı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Gelire Endeksli Senet ihraç ederken BDDK tüketici kredilerinde ve bazı yüksek fiyatlı konutların kredilerinde sıkılaştırıcı yönde düzenlemeler yaptı. 12 aylık cari açık mayıs ayında 29,4 milyar dolar olurken öncü veriler haziran ayında yükselişin devam edeceğini gösterdi. 2022 yılında toplam enerji faturasının 100 milyar doları aşabileceğini ve böyle bir durumda da cari açığın 50 milyar doların üzerinde kalabileceğini değerlendiriyoruz.
Yüksek enflasyona karşı gelişmiş ülkelerde merkez bankalarının hızlı parasal sıkılaşma adımları, Çin'de vaka sayılarındaki artışla birlikte bazı bölgelerde karantina tedbirlerinin yeniden artırılması, Rusya'nın AB'ye uyguladığı doğal gaz kısıntılarına ek olarak gaz akışını tamamen kesmesi ihtimalinin belirmesi, haziran ve temmuz aylarında yatırım ortamını olumsuz etkileyen unsurlardı. Risk iştahının genel olarak zayıf seyrettiği yılın ilk yarısında gelişen ülke piyasalarından tahvil piyasası kaynaklı olmak üzere 33,8 milyar dolar portföy çıkışı oldu. Ekonomik aktiviteye dair önemli bir gösterge olan öncü PMI verileri temmuz ayında ABD ve Euro Bölgesi'nde daralmaya işaret etti. IMF temmuz ayında yayımladığı Küresel Ekonomik Görünüm Raporu'nda bu yıla dair küresel büyüme tahminini nisan ayına kıyasla 0,4 puan düşürerek %3,2 olarak belirlerken G7 ülkelerinde resesyon ihtimalinin normalin 4 katı olduğunu not etti. Durgunluk endişeleri son dönemde piyasalarda etkili bir tema olurken enflasyon da beklentilerin üzerindeki seyrini sürdürdü. Haziranda ABD'de yıllık TÜFE enflasyonu %8,6'dan %9,1'e, Euro Bölgesi'nde %8,1'den %8,6'ya çıktı. Avrupa Merkez Bankası temmuz ayında politika faizini -%0,5'ten %0'a yükseltirken Euro Bölgesi ülkelerinin tahvil faizleri arasındaki makasın açılmaması için yeni bir tahvil alım programı açıkladı. Fed, mart ayında başlattığı faiz artırımlarına temmuz ayında 75 baz puanlık artırım ile devam etti ve bu yılki sıkılaşma miktarını 225 baz puana taşıdı. Küresel piyasalar yılın kalanında Fed faizinin 100 baz puan daha artabileceği bir senaryo fiyatlarken, ekonomilerdeki durgunluk korkuları nedeniyle gelişmiş ülke merkez bankalarının parasal sıkılaşma hızlarını bir miktar hafifletebilecekleri düşünülüyor. 03.08.2022
