Döviz ve döviz kuru, küresel ekonominin işleyişini anlamak isteyen herkesin karşısına çıkan iki temel kavramdır. Döviz kurlarındaki hareketler; dış ticaretten enflasyona, tasarruf tercihlerinden yatırım fonları dünyasına kadar geniş bir alanı etkileyebilir. Bu iki kavramı doğru anlamak, finansal okuryazarlığın önemli yapı taşlarından biri olarak değerlendirilebilir.
Sık karıştırılan bir terimi de en baştan netleştirmekte fayda var: Yatırım fonlarında sahip olunan birim "hisse" değil "katılma payı" olarak adlandırılır. Katılma payı, yatırımcının fon portföyüne hangi oranda katıldığını ve fondan doğan haklarını temsil eder ve şirket ortaklığı anlamına gelen hisse senedinden farklı bir enstrümandır. Döviz cinsi birikimlerini profesyonel yönetimle değerlendirmek isteyenler ise İş Portföy'ün kurucusu olduğu serbest fonlar arasında yer alan döviz bazlı seçenekleri inceleyebilir.
Döviz nedir sorusunun en yalın yanıtı şudur: Döviz, bir ülkenin kendi para birimi dışındaki yabancı para birimlerini ve yabancı para cinsinden düzenlenmiş ödeme araçlarını ifade eder. Türkiye'de yerleşik bir birey için ABD doları, avro veya İngiliz sterlini birer döviz örneğidir.
Teknik açıdan bakıldığında ise bir ayrım öne çıkar: Fiziki yabancı banknotlar "efektif", banka hesaplarındaki yabancı para bakiyeleri ve yabancı para cinsi diğer ödeme araçları ise "döviz" olarak adlandırılır. Döviz; uluslararası ticaretin finansmanında, yurt dışı ödemelerde, merkez bankalarının rezerv yönetiminde ve tasarrufların çeşitlendirilmesinde yaygın olarak kullanılan bir varlık sınıfıdır.
Döviz kuru, bir para biriminin başka bir para birimi cinsinden fiyatını ifade eder. Örneğin USD/TL kuru, 1 ABD dolarının kaç Türk lirasına karşılık geldiğini ifade eder. Pratikte bu şu anlama gelir: Kur yükseldiğinde yerel para birimi yabancı para karşısında değer kaybetmiş, kur düştüğünde ise değer kazanmış olarak yorumlanabilir.
Kurların oluşumu ülkedeki kur rejimine göre değişir. Sabit, yönetilen ve dalgalı kur rejimleri bulunur. Türkiye’de dalgalı kur rejimi uygulanmakla birlikte TCMB gerektiğinde piyasaya müdahale edebilir.
Döviz kuru sistemi, farklı para birimleri arasındaki değişimin şeffaf ve düzenli bir çerçevede gerçekleşmesini amaçlar. Bu sayede uluslararası ticaret ve sermaye hareketleri fiyatlanabilir, ithalat ve ihracat işlemleri ortak bir değer ölçüsüne bağlanabilir ve ülke ekonomileri arasındaki rekabet gücü karşılaştırılabilir hale gelir. Kur sistemi ayrıca para politikasının dış dengeyle uyumunu gözetmede bir referans işlevi görebilir.
Döviz kurları dinamiktir ve gün içinde sürekli değişebilir. Alış ve satış olmak üzere iki yönlü kotasyonla ilan edilir: Alış kuru, bankaların veya yetkili kuruluşların dövizi satın alırken uyguladığı fiyatı; satış kuru ise dövizi satarken uyguladığı fiyatı ifade eder. Banka döviz kurları kurumdan kuruma küçük farklılıklar gösterebilir ve bankaların dijital kanalları üzerinden anlık olarak takip edilebilir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ise her iş günü gösterge niteliğinde kurlar yayımlar.
Döviz yatırım fonu, birikimlerin döviz cinsi ve dövize endeksli para ve sermaye piyasası araçlarında profesyonel portföy yöneticileri tarafından değerlendirildiği kolektif yatırım aracıdır. Kurlardaki dalgalanmaların yönünü tek başına takip etmek yerine uzman yönetiminden yararlanmak isteyen yatırımcılar tarafından tercih edilebilir. Bu alandaki serbest döviz fon yapıları esnek yatırım stratejisine sahiptir ve mevzuat gereği katılma payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılabilir. Bu fonlara ilişkin güncel birim pay fiyatları ve geçmiş dönem verileri, fonların sayfalarından ve aylık bültenlerden takip edilebilir.
Fonlarla ilgili bilgilendirme dokümanlarına Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden ve kurucu portföy yönetim şirketinin internet sitesinden erişilebilir. Katılma payları; fonun yapısına göre bankalar, İş Yatırım ve Yatırım Finansman gibi aracı kurumlar ve portföy yönetim şirketleri aracılığıyla satılabilir. Nitelikli yatırımcılara özel olan fonların çoğu TEFAS üzerinden tüm banka ve aracı kurumlardan alınabilmektedir. Her fonun risk düzeyi farklı olabileceğinden, yatırımcıların risk profillerine uygun fonları seçmesi önem taşır; risk profilini bilmeyen yatırımcılar İş Portföy web sitesindeki Risk Profili Anketi'ni çözebilir.
Türkiye'nin köklü portföy yönetim şirketlerinden İş Portföy, ABD doları, avro ve İngiliz sterlini bazlı seçenekler içeren geniş bir döviz fonu yelpazesinin kurucusudur. Yatırımcılar ilgili fon izahnamelerini ve yatırımcı bilgi formlarını inceleyerek, fonlar hakkında detaylı bilgiye sahip olabilir.
Yatırımcılar arasında kısaca ONS Fonu olarak da bilinen İş Portföy Onikinci Serbest (Döviz) Fon - USD, Amerikan doları (USD) bazında getiri elde etmeyi hedefleyen ve portföyünü ağırlıklı olarak kısa vadeli döviz cinsi varlıklarda değerlendiren bir serbest fondur. Katılma payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılabilir; fona katılım sağlanabilmekte olup fon TEFAS platformunda işlem görmektedir.
Kısaca IDO Fonu olarak da anılan İş Portföy Ondokuzuncu Serbest (Döviz-Avro) Fon - EUR, fon toplam değerinin en az %80'ini devamlı olarak avro (EUR) cinsinden ihraç edilen yerli ve yabancı kamu ile özel sektör borçlanma araçlarında değerlendiren, avro bazlı bir serbest fondur. Birikimlerini euro özelinde değerlendirmek isteyen nitelikli yatırımcılara satılabilen fonun katılma payları, TEFAS üzerinden platforma üye tüm banka ve aracı kurumlardan alınabilmektedir.
İş Portföy Yirminci Serbest (Döviz-Pound) Fon - GBP (YPN), portföy değerinin asgari %80'i ile İngiliz sterlini (GBP) cinsinden ihraç edilen borçlanma araçlarına ve sermaye piyasası ürünlerine yatırım yaparak sterlin bazında performans hedefleyen bir serbest fondur. Katılma payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılabilen bu fon, ONS ve IDO fonlarından farklı olarak TEFAS platformunda işlem görmemektedir; katılım koşulları için kurucu portföy yönetim şirketiyle iletişime geçilebilir.
Döviz ve döviz kuru kavramlarını, döviz kuru türlerini ve döviz cinsi fon seçeneklerini anlamak, birikim tercihlerini bilinçli şekilde değerlendirmek için sağlam bir zemin oluşturabilir. USD, EUR ve GBP bazlı serbest döviz fonları hakkında detaylı bilgi için İş Portföy web sitesini ziyaret edebilir, risk profilinize uygun serbest döviz fonlar hakkında bilgi alabilirsiniz.
Yatırım dünyasında, birikimlerini değerlendirmek isteyenler için profesyonelce yönetilen fonlar her zaman cazip bir seçenek olmuştur. Ancak son yıllarda Borsa İstanbul ve küresel piyasalarda "Borsa Yatırım Fonları" (BYF) ile geleneksel "Hisse Senedi Fonları" arasındaki farklar yatırımcıların kafasını karıştırabiliyor. Her iki araç da temelde bir varlık sepetine yatırım yapmanızı sağlasa da işlem mekanizmaları ve maliyet yapıları açısından farklılaşmaktadır.
Dolar bazlı getiri hedefleyen yatırım fonu alternatifleri, portföylerini ağırlıklı olarak yabancı para cinsi varlıklara yönlendirerek dolar bazında getiri yaratmayı hedeflemektedir. Böylece yatırımcılar, sadece yerel piyasalara bağlı kalmayıp küresel piyasalarda oluşan fırsatlardan yararlanabilir ve portföylerini daha çeşitlendirilmiş bir yapıya dönüştürebilirler.
İÇİNDEKİLER
