Günümüzde faizsiz bankacılık hizmetlerine olan ilgi giderek artmaktadır. Bu doğrultuda, katılım finans ilke ve esaslarına uygun şekilde yönetilen yatırım araçları olan katılım fonları, geleneksel faiz içeren sistem dışında alternatif arayan yatırımcıların başlıca tercihleri arasında yer almaktadır.
Katılım Fonları, faizsiz bankacılık prensiplerine göre yönetilen, yatırımcılardan toplanan tutarların belirli varlıklara yatırılmasıyla oluşan yatırım fonlarıdır. Bu fonlar, katılım finans ilke ve esasları ile uyumlu, para ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yapabilir.
Katılım Fonun Çalışma Prensipleri
Katılım fonlarının çalışma prensipleri, faizsiz finans esaslarına dayanır. Aşağıda, katılım fonlarının temel çalışma prensiplerini başlıklar halinde özetlenmektedir:
- Faizsiz Yatırım Esası Katılım fonları, faiz içeren hiçbir enstrümana yatırım yapmaz. Bu, devlet tahvilleri, Hazine bonoları veya faizli mevduatlar gibi araçların fon portföyüne dahil edilmediği anlamına gelmektedir.
- Katılım Finans İlkelerine Uygunluk Fonlar, katılım finans kurallarına uygun sektörlere yatırım yapabilmektedir.
- Kâr-Zarar Ortaklığı Katılım fonlarında sabit bir getiri garantisi yoktur. Fonlar, yaptıkları yatırımlardan kâr veya zarar elde edebilir, bu da yatırımcılara yansıtılır. Bu, “risk paylaşımı” esasına dayanır.
- Uyum Denetimi (Danışma Kurulu) Fonların faaliyetleri, danışma kurulları tarafından denetlenir. Bu kurul, fonun yatırımlarının katılım finans ilkelere uygunluğunu sürekli kontrol eder ve gerektiğinde portföy değişiklikleri yapılmasını sağlar.
- Varlık Temelli Yatırımlar Yatırımlar varlığa dayalı olmalıdır. Yani ortada somut bir mal, hizmet ya da gelir üretimi olmalıdır.
Katılım Fonu Getirisi Nedir?
Katılım fonu getirisi, faizsiz finans ilkelerine uygun olarak yönetilen katılım fonlarının yatırımcısına sağladığı kazancı ifade eder. Bu getiri, yatırım yapılan fonun performansına göre değişir ve genellikle kar-zarar ortaklığı esasına dayanır.
Katılım Fonu Türleri ve Özellikleri
Katılım fonları, faizsiz finans ilkelerine uygun yatırım yapan fonlardır ve farklı varlık türlerine göre çeşitlendirilmiştir. Her bir fon türü, farklı risk-getiri profiline sahiptir. Aşağıda katılım fonu türleri ve temel özellikleri detaylı şekilde açıklanmıştır.
- Para Piyasası Katılım Fonu Nedir? Para piyasası katılım fonları, fon toplam değerinin tamamı devamlı olarak vadesine en fazla 184 gün kalmış likiditesi yüksek, katılım finans ilke ve esasları ile uyumlu para ve sermaye piyasası araçlarına yatırır ve fon portföyünün günlük olarak hesaplanan ağırlıklı ortalama vadesi 45 günü aşamaz.
Bu fonlar, yatırımcısına faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yaparak düzenli getiri imkânı ve günlük nakde dönüşüm olanağı sağlamayı hedeflemektedir.
- Kira Sertifikaları Katılım Fonu Nedir? Kira sertifikaları katılım fonu, portföyünün büyük kısmını kira sertifikalarına yatıran, katılım finans prensiplerine uygun bir yatırım fonudur.
Kira sertifikası, katılım finans sisteminde kullanılan bir tür faizsiz borçlanma aracıdır. Devlet veya şirketler tarafından ihraç edilir ve yatırımcılara faiz yerine "kira geliri" üzerinden getiri sağlar.
- Altın Katılım Fonu Nedir? Altın Katılım Fonu, yatırımcıların katılım finans ilkelerine uygun şekilde altına dayalı yatırım yapmalarını sağlayan bir katılım fonudur. Bu fonlar, gerçek fiziksel altın ya da altına dayalı faizsiz enstrümanlara (örneğin altın kira sertifikası) yatırım yapar.
Vadeli Katılım Fonu Nedir?
Vadeli Katılım Fonu, belirli bir vade süresi boyunca, katılım finans prensiplerine uygun olarak katılım bankaları veya faizsiz yatırım araçları ile yönetilen bir yatırım fonu türüdür. Bu fonlar, yatırımcılara belirli bir süre zarfında getiri sağlamak amacıyla faizsiz ürünler kullanır.
Vadeli katılım fonları, vade süresi boyunca yatırımcılara belirli bir getiri sağlamayı amaçlar. Bu fonlar, genellikle kira sertifikaları, katılım hesabı gibi faizsiz finans ürünleriyle desteklenir.
Çalışma Prensibi:
Vadesiz Katılım Fonu Nedir?
Vadesiz Katılım Fonu, yatırımcının istediği zaman alım-satım yapabildiği, katılım finans ilkelerine uygun olarak yönetilen bir yatırım fonu türüdür. Adından da anlaşılacağı gibi, belirli bir vadesi yoktur, yani yatırımcılar fonu istedikleri zaman alabilir ve satabilirler.
Vadesiz katılım fonu, yatırımcının fonu belirli bir süre tutma zorunluluğu olmadan, esnek şekilde işlem yapabildiği katılım fonudur. Bu fonlar, faizsiz yatırım araçlarına yatırım yapar (örneğin kira sertifikaları, katılım endeksinde yer alan hisse senetleri, altın gibi).
Döviz Cinsinden Katılım Formu Nedir?
Döviz Cinsinden Katılım Fonu, yatırımcılardan döviz cinsinden para toplayan ve bu fonları katılım finans ilkelerine uygun olarak yöneten bir katılım fonu türüdür. Temel amacı, yatırımcılara döviz bazında katılım finans ilke ve esaslarına uyumlu getiri sağlamaktır.
Bu fonlar, yatırımcının döviz olarak yatırdığı tutarı döviz cinsi kira sertifikalarına, katılım endeksine uygun yabancı şirket hisselerine, döviz bazlı altın veya emtia ürünlerine yatırarak faizsiz kazanç elde etmeye çalışır.
Katılım Fonu Nereden Alınır?
Katılım fonu, birçok farklı kanaldan kolayca alınabilir. Bu fonlar, katılım finans prensiplerine uygun yatırım yapmak isteyenler için tasarlanmıştır ve genellikle katılım bankaları, yatırım kuruluşları ve TEFAS üzerinden sunulur.
İş Portföy web sayfasında yer alan “fon dünyası” menüsünden İş Portföy’ün yatırım fonları hakkında bilgi alabilir, katılım fonu menüsünden fon karşılaştırmaları yapabilir ve fon getirilerini takip edebilirsiniz.
Katılım Fonlarının Avantajları ve Dezavantajları
Katılım fonları, katılım finans ilke ve esasları ile uyumlu araçlara yatırım imkânı sunması ile bu alanda hassasiyeti bulunan yatırımcılara alternatif sunmaktadır. Getiri garantisi olmaması ise katılım fonlarının dezavantajları arasındadır.
Her yatırım aracı belirli ölçüde risk taşısa da nispeten daha düşük risk içeren alternatifler mevcuttur. Bu tür alternatifler, özellikle dalgalı ve belirsiz piyasa koşullarında yatırımcılara daha istikrarlı ve güvenli bir getiri elde etme imkânı sunar.
